Şikayete Bağlı Suçlar (TCK 73): Altı Ay Süre, Hakarette İki Yıl Sınırı ve Şikayetten Vazgeçmenin Hukuki Sonuçları

TL;DR: TCK 73, soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı suçlarda mağdurun altı aylık süre içinde şikayette bulunmasını şart koşar. Süre, fiili ve faili öğrendiği günden başlar; hakaret suçunda ise fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez. Kovuşturmanın düşmesi için mağdurun vazgeçmesi yeterlidir; ancak hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme infazı durdurmaz. İştirak hâlinde bir sanıktan vazgeçme diğerlerini de kapsar; vazgeçmeyi kabul etmeyen sanık ise bundan etkilenmez.

Yazar: Avukat Yusuf KILIÇKAN | Tarih: 14 Ekim 2026

Kanun Metni: TCK 73

5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 73. maddesi, soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan suçlara ilişkin genel kuralları düzenler. Birinci fıkraya göre, bu tür bir suçta yetkili kişi altı ay içinde şikayette bulunmazsa soruşturma^? ve kovuşturma^? yapılamaz. Madde, şikayet hakkının bir muhakeme şartı olarak işlev gördüğünü açıkça ortaya koyar.

Altı Aylık Süre ve Başlangıç Anı

Madde, sürenin zamanaşımı^? süresini geçmemek kaydıyla, şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başladığını belirtir. Yani süre, suçun işlendiği an değil, mağdurun hem fiili hem de faili öğrendiği an başlar. Fail belli değilse süre işlemeye başlamaz; bu nedenle fail bilinmiyorsa yapılan bir başvuru süresi koruyabilir.

Birden fazla mağdur varsa, aralarından biri altı aylık süreyi geçirse dahi diğerlerinin hakları düşmez (TCK 73/3). Her mağdurun kendi süresi ayrı değerlendirilir.

Hakaret Suçunda İki Yıllık Sınır

7531 sayılı Kanunun 14. maddesiyle TCK 73/2'ye eklenen cümleye göre, soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan hakaret suçunda şikayet süresi, her ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez. Bu cümle 14 Kasım 2024 tarihli ve 32722 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kanunla yürürlüğe girmiştir.

Pratik sonuç şudur: hakaret fiilini üç yıl önce işlenmiş ve yeni öğrenilmiş olsa bile iki yıl geçmişse şikayet yapılamaz. Kanun, öğrenme tarihinden bağımsız bu mutlak sınırı getirmiştir. Bu düzenleme 14 Kasım 2024'ten sonra işlenen fiiller bakımından doğrudan uygulanır.

Vazgeçme: Kovuşturmanın Düşmesi

TCK 73/4'e göre, kanunda aksi yazılı olmadıkça, kovuşturmanın yapılabilmesi şikayete bağlı suçlarda suçtan zarar gören kişinin vazgeçmesi davayı düşürür. Madde aynı zamanda, hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçmenin cezanın infazına engel olmayacağını açıkça belirtir. Yani hüküm kesinleşmeden önce yapılan vazgeçme kovuşturmayı sona erdirirken, kesinleşmeden sonraki vazgeçme infazı durdurmaz.

İştirak Hâlinde Sirayet ve Kabul Etmeyen Sanık

İştirak hâlinde suç işlemiş sanıklardan birine ilişkin vazgeçme, diğerlerini de kapsar (TCK 73/5). Buna karşılık TCK 73/6'ya göre, kanunda aksi yazılı olmadıkça, vazgeçmeyi kabul etmeyen sanık vazgeçmeden etkilenmez. Bu hüküm, sanığın suçsuzluğunu kanıtlama yoluyla beraat etme ihtimalini açık tutar.

Hukuk Davası Bakımından Sonuç

TCK 73/7'ye göre, kamu davasının düşmesi, suçtan zarar gören kişinin şikayetten vazgeçmesinden ileri gelmiş ve vazgeçtiği sırada şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamışsa, artık hukuk mahkemesinde dava açılamaz. Yani yalnızca “şikayetimden vazgeçiyorum” demek, tazminat hakkından vazgeçmek anlamına gelmez. Tazminat hakkını korumak isteyen mağdurun, vazgeçme beyanında bu hakkı açıkça saklı tutması önemlidir.

Önödeme ve Anayasa Mahkemesi Kararı

Hakaret suçunun bazı hâllerinin önödeme kapsamına alınması, Anayasa Mahkemesinin 27 Mart 2025 tarihli, E. 2024/197, K. 2025/86 sayılı kararıyla değerlendirilmiştir. Karar 29 Mayıs 2025 tarihli ve 32914 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Mahkeme, TCK 75/6-a-2'de yer alan, hakaretin yalnızca bazı hâllerinin önödemeye tabi tutulmasını eşitlik ilkesine aykırı bularak iptal etmiştir. İptal hükmü, yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe girmiştir.

Önödeme, mağdurun rızasına bağlı bir uzlaşma değildir; kanunda belirlenen tutarın Devlet Hazinesine ödenmesi sonucunu doğurur. Bu nedenle hakaret fiilinde mağdurun vazgeçmesi ile önödeme sonucu birbirinden ayrıdır. Önödeme yapılması, mağdurun tazminat hakkını ortadan kaldırmaz; hukuk mahkemesinde manevi tazminat davası^? açılabilir.

Genel Değerlendirme

Şikâyete bağlı suçlarda temel sorular üç noktada toplanır: sürenin ne zaman başladığı, vazgeçmenin hangi aşamada ve hangi etkiyle yapıldığı ve tazminat hakkının korunup korunmadığı. Hakaret suçunda 2024'ten itibaren getirilen iki yıllık mutlak sınır, bu sorulara ek bir zaman baskısı getirmiştir. Mağdurun vazgeçme beyanını yazılı ve açık yapması, sonradan tartışmayı önler.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Şikayet süresi kaç ay?

Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı suçlarda süre altı aydır (TCK 73/1). Süre, fiili ve faili öğrendiği günden başlar.

2. Fail bilinmiyorsa süre işler mi?

Hayır. TCK 73/2 uyarınca süre, failin kim olduğunun da öğrenildiği günden başlar. Fail belli değilse süre başlamamış sayılır.

3. Hakaret için iki yıl sınırı ne zaman başlar?

İki yıl, hakaret fiilinin gerçekleştiği tarihten başlar. Mağdur fiili daha sonra öğrense bile bu süre geçtikten sonra şikayet yapılamaz.

4. Şikayetten vazgeçmek davayı bitirir mi?

Kanunda aksi yazılı olmadıkça, kovuşturmanın yapılabilmesi şikayete bağlı suçlarda mağdurun vazgeçmesi davayı düşürür (TCK 73/4).

5. Hüküm kesinleştikten sonra vazgeçmek ceza infazını durdurur mu?

Hayır. TCK 73/4, hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçmenin cezanın infazına engel olmayacağını açıkça düzenler.

6. Birden fazla sanık varsa vazgeçme hepsini etkiler mi?

İştirak hâlinde suç işleyen sanıklardan birine ilişkin vazgeçme, diğerlerini de kapsar (TCK 73/5). Vazgeçmeyi kabul etmeyen sanık ise bundan etkilenmez (TCK 73/6).

7. Sanık vazgeçmeyi kabul etmezse ne olur?

Kanun metnine göre vazgeçme, onu kabul etmeyen sanığı etkilemez. Bu durumda yargılama sürer ve sanık, suçsuzluğunu kanıtlayarak beraat etme yolunu kullanabilir.

8. Şikayetten vazgeçmek tazminat davasını engeller mi?

Yalnızca vazgeçmek engellemez. TCK 73/7'ye göre, kamu davasının düşmesi, mağdurun şikayetten vazgeçerken şahsi haklarından da vazgeçtiğini açıkça belirtmesi hâlinde hukuk mahkemesinde dava açılmasını engeller. Bu nedenle beyanda tazminat hakkının saklı tutulması önemlidir.

9. Hakaretin önödemesi tazminat hakkını ortadan kaldırır mı?

Hayır. Önödeme, Devlet Hazinesine yapılan bir ödemedir ve mağdurun tazminat hakkını ortadan kaldırmaz. Mağdur, ayrıca manevi tazminat davası açabilir.

10. Anayasa Mahkemesi hakaret önödemesini tamamen iptal mi etti?

Hayır. AYM, 27 Mart 2025 tarihli E. 2024/197, K. 2025/86 sayılı kararında TCK 75/6-a-2'deki belirli fıkraların ayrımını eşitlik ilkesine aykırı bulmuş ve iptal etmiştir. Kararın tamamı yerine, hakaretin bu ayrımdan kaynaklanan kısmını hedef almıştır.

Yazar Hakkında

Av. Yusuf Kılıçkan | Avukat & Hukuki Danışman

Serbest avukatlık ve hukuki danışmanlık faaliyetlerini sürdürmektedir. Mesleki çalışmalarında geleneksel dava süreçleri, sözleşme tasarımı ve uyuşmazlık çözümü ile yapay zekâ ve bilişim hukuku gibi gelişen alanları bütüncül bir yaklaşımla ele almaktadır. Yayınlarında, yerel yüksek yargı içtihatları ile küresel regülasyonları analitik, veri temelli ve sistematik bir yöntemle incelemektedir. Hukuki yazılarına yusufkilickan.av.tr adresinden ulaşabilirsiniz.

📧 av.yusufkilickan@gmail.com

Yasal Uyarı

Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Şikayete bağlı suçlar ve önödemeye ilişkin değerlendirmeler 14 Ekim 2026 tarihli mevzuata dayanmaktadır; mevzuat ve yargı içtihatları yazıdan sonra değişebilir. Somut bir şikayet, vazgeçme veya tazminat talebinden önce güncel mevzuatın teyit edilmesi ve bir avukata danışılması önerilir.